1. YAZARLAR

  2. Orhan Kaplan

  3. Türkiye’de Tarımsal amaçlı Kooperatifçiliğinin geleceği
Orhan Kaplan

Orhan Kaplan

Türkiye’de Tarımsal amaçlı Kooperatifçiliğinin geleceği

A+A-

Türkiye’de kooperatifçilik üç temel yasa üzerinden yürütülmektedir şu anda.
Birincisi, bütün tarımsal kalkınma kooperatiflerimizi sevk ve idare eden, kuran, denetleyen 1163 sayılı Kooperatifler Yasasıdır.
İkincisi, 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Yasası ve üçüncüsü de 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Yasası. Ülkemizde ilk kurulan tarımsal amaçlı kooperatifler tarım satış kooperatifleridir.
İzleyen yıllarda tarım kredi kooperatifleri, pancar ekicileri kooperatifleri ve köy kalkınma (tarımsal kalkınma) kooperatifleri kurulmuştur.
Gelişmiş batı ülkelerinde bu gün özellikle tarımsal kalkınma kooperatifçiliği çok gelişmiş bulunmaktadır.
Bu gün Hollanda’daki kurumsal ortam, kooperatiflerin geliştirilmesi için her zaman elverişli olmuştur.
Bu, kısmen ülkenin tarihsel ve sosyolojik geçmişi ile açıklanabilir.   Yerinden yönetimin uzun tarihi ve denizden kazanılmış topraklarda ayakları kuru tutmak için kendi kendine örgütlenme gereksinimi, kooperatif zihniyetini belki desteklemiştir.
Ama bir diğer önemli konu da Hollanda toplumunun liberal iş tutumu olarak görülebilir.
Bu gün gerçekten Hollanda’da tarımsal amaçlı kooperatifçiliğinin en güzel örnekleri yaşanmaktadır.

* * *

Türkiye, tarımsal kooperatifleşme konusunda başarılı birkaç örnek dışında iyi durumda bir ülke değildir.
Sistemli ve yaygın bir kooperatifleşme yakalamak için gerekli bilinç olsa da çiftçimizde, bunu yaşama geçirecek azminin yeterli olmadığı görülmektedir.
Kooperatif geleneğimiz fazla oluşmamıştır.
Oysa gelişmiş ve tarım ülkesi olarak anılan ülkelerin hemen hemen hepsinde bu alanda güçlü bir alt yapı vardır.
Bu gün Türkiye’de işleyen tarım sistemi üzerinden geçinen yaklaşık 5 Milyon kişi vardır.
Bu sistemin yerini kooperatifleşmenin alması halinde pek çok mesleğin yok olabileceği endişesi kooperatifçiliğe karşı olumsuz bir bakış getirdiği söylenebilir.
Şimdiki sistemin işlerliğini sağlayan ama pek de kimsenin tam memnun olmadığı üretici, simsar, aracı, esnaf, tüketici unsurlarını görmemiz gerekir.
Tüketiciye gelene kadar 3-4 farklı elden geçen ürünün maliyetinin nasıl arttığını hemen her kes bilmektedir.
Bilmektedir ama yine de bu sistemin değiştirilmesi için ısrarlı bir istenç de gelmemektedir toplumdan.

* * *
Türkiye’de çiftçinin bu örgütlülüğü sağlaması aslında tüketici için de önemli bir yarar getirecektir.
Dünya Tarım Örgütü’nün (FAO) istatistiklerine göre Dünya genelinde gıda fiyatları son 5 yılda düzenli olarak düşerken Türkiye’de gıda fiyatlarında zaman-zaman hızlı bir enflasyon yaşanabilmektedir..
Türkiye’de yaygın bir kooperatifleşmeye dünden daha çok gereksinim vardır yani.
Bursa’da uzun yıllardır başarılı kalkınma kooperatifi örnekleri vardır.
Kulaca Köy Kalkınma Kooperatifi, Ağa Köy Kalkınma Kooperatifi başarılı örnekler göstermiştir.
Ama bunlar bir elin parmaklarının sayısından az örneklerdir.
Türkiye’de kooperatifçiliği geliştirmek ve fiyat istikrarını da sağlamak için kimi düzenlemelerin yapılması gereği açıktır.
Kooperatifçiliği özendirmek için çiftçiye kooperatif tarafından bir yıl önceden ürününden elde edilecek gelirin tavan-taban fiyatı verilebilmesi için devletçe finans desteği verilebilmesi sağlanabilir.
Çiftçi ne kadar kazanacağını ürünün ne kadarının iç ne kadarının dış piyasaya gireceğini bilebilmeli.
Amerika, Almanya, Hollanda gibi ülkelerde yüzde 90 oranında kooperatifleşmiş durumda.
Türkiye’de de bu kültürün gelişerek, bu bereketli topraklardan daha yüksek oranda gelir elde etmek, çiftçiyi de tüketiciyi de memnun etmek fazlaca zor olmasa gerek.

Bu yazı toplam 69 defa okunmuştur.
Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.