1. HABERLER

  2. HABERLER

  3. Nevruz nedir, Nevruz neden kutlanır, Nevruz bayramını kimler kutlar
Nevruz nedir, Nevruz neden kutlanır, Nevruz bayramını kimler kutlar

Nevruz nedir, Nevruz neden kutlanır, Nevruz bayramını kimler kutlar

Nevruz Bayramı, Türkiye'de olduğu gibi bir çok orta asya ülkelerinde büyük önem taşıyor. Peki Nevruz nedir, Nevruz neden kutlanır, Nevruz bayramını kimler kutlar, Nevruz kelimesinin kökeni nedir? Türkler'de nevruz... tüm bu merak ettiğiniz soruların ceva

A+A-

Nevruz kelimesinin kökeni, eski Farsçadan gelir. Nevruzun anlamı 'yeni gün/günışığı' dır. Nevruz teriminin tarihte ilk yer aldığı kayıtlar, M.S. 2. yüzyıldaki Pers İmparatorluğu kayıtlarıdır.              

Anadolu ve Orta Asya medeniyetleri tarafından kutlanan Nevruz her yıl olduğu gibi 2019 Yılında da 21 Mart'ta çeşitli yörelerde etkinliklerle kutlanmaya devam edecek. İlkbahar Gün dönümünün gerçekleşmesi ile baharın gelişi ve dostluğun müjdeleyicisi Nevruz'da ülkeler kendilerine has geleneklerini yaşatacak ve kutlamalar yapacak.

PEKİ NEVRUZ NEDİR?

Nevruz Bayramı kısaca  bahar bayramıdır. Nevruz bayramına 4 hafta kala, her salı günleri özel günler olur ki, bunlara çarşamba denir.

is-22-nevruz25.jpg
(Nevruz'da Ateş üzerinden atlamak bir gelenektir)

NEVRUZ NEDEN KUTLANIR?

Nevruz bayramı Türkler’in Ergenekon’dan çıkışından sonra kutlanmaya başlamıştır. 5000 yıllık eskimeyen bir gelenektir. Farsça’da yeni gün anlamına gelir. Bağ bozumu, Ergenekon, Bozkurt adlarıyla da anılan bir şölendir.

Orta Asya Türki Cumhuriyetleri’nin tümünde Nevruz bayramı resmi bayram ve tatil günü olarak ilan edilmiştir. Bu gün eğlence ve şenlik günüdür. Bu günde kederli olmak büyük ayıp olarak nitelendirilir. Kutlamalar bölgelere ve ülkelere göre farklılık gösterir. Yemekler yapılır, müzikler çalınır, şarkılar söylenir. Topluca yenilen nevruz yemeğinin ardından nevruz ateşi yakılır ve geleneksel olan bu törende herkes bu ateşin üstünden atlar.

Ebul Gazi Bahadır Han’ın Şecere-i Türki adlı kitabında 400 yıl boyunca etrafı yüksek kayalıklarla çevrili vadiden kurtulan Türkler’in baharın başladığı gün buradan kurtulduğu ve özgürlüklerine kavuştuğu belirtilmektedir. Baharın başlangıcı olarak kabul edilen 21 Mart Türkler için bir kurtuluş günüdür aslında. Orta Asya’da yaşayan Türkler bugün Ergenekon destanını okuyarak eğlenceler düzenler. 12 hayvanlı Türk takviminde Nevruz günü baharın gelişinin ve doğanın yeniden doğuşunun yıldönümü olarak belirtilmiştir. Bugünlerde ortaya çıkan kardelen çiçeği bu nedenle Nevruz çiçeği olarak da adlandırılmıştır.

Nevruz nedir, Nevruz neden kutlanır, Nevruz bayramını kimler kutlar

NEVRUZ NERELERDE KUTLANIYOR?

Nevruz diğer Türk devlet ve topluluklarında da kutlanılır. Bunlardan Azerbaycan’da Novruz, Kazakistan’da Nawrız meyramı , Kırgızistan’da Nooruz, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Mart dokuzu Kırım Türklerinde Navrez, Batı Trakya Türkleri’nde Mevris adları ile anılır.

Farsça’da yazılışı Nouruz’dur. Türk kökenli bir devlet olan Kazakistan’da Navrız meyrami adı ile kutlanan Nevruz Arnavutluk’ta ise Sultan Nevruz olarak isimlendirilir.

NEVRUZ BAYRAMINI KİMLER KUTLAR?

Nevruz geleneğinin tarihin en son Buzul Çağı'nın bitmesinden hemen önceki günlere yani 15.000 yıl öncesine kadar uzanır. Efsanevi Pers Kralı Cemşid, Indo-Iranlıların avcılıktan hayvacılığa ve yerleşik yaşama geçişini temsil eder. O çağlarda mevsimler insanoğlunun hayatında günümüzdekinden daha yaşamsal bir önem arz ediyordu ve yaşamla ilgili her şey dört mevsim ile çok yakından ilgiliydi. Zor geçmiş bir kışın ardından gelen bahar, tabiat ananın çiçekler, yeşillenenen bitkiler uykusundan uyanması ve sığırların yavrulaması, insanoğlu için büyük bir fırsat ve bolluğun canlanması demekti. İşte böyle bir dönemde bu Nevruz kutlamalarını başlatanın Kral Cemşid olduğu söylenir...

İran evrenbiliminin mimarlarından ve Zerdüştlerin Peygamberi olan Zerdüşt birçok bayramın kurumsallaşmasını sağlayan kişidir. Nevruz, "belki de" Zerdüşt tarafından kurumsallaştırılan bayramlardan biridir.[16]
Persepoliste krala hediyelerin sunumu

Bundan 12 yüzyıl sonrasında, MÖ 487 yılında, Büyük Darius, Persepolis'teki yeni inşa edilmiş olan sarayında Nevruzu kutluyordu. Son araştırmaların sonuçları bu kutlamaların çok özel bir anlam ifade ettiğini göstermektedir. Sadece Nevruz gününde sabah saatin 06.30'unda güneşin ilk ışıkları gözlemevindeki büyük kabul salonuna denk geliyordu ve bu olay sadece 1400 yılda bir gerçekleşiyordu. Bu durum aynı zamanda Babillilerin ve Yahudilerinde yeni yılı ile çakışıyordu ve bu nedenle, bu kutlamaların eski toplumlar için çok uğurlu ve önemli sayıldığı açıktır[17]. Persepolis yerleşkesinin ya da en azından Apadana'non sarayının ve "Yüz sütunlu Salonun" Nevruzu kutlamak amacıyla inşa edildiği sanılmaktadır. Ne yazıkki eski kitabelerde Nevruzdan bahsedilmemektedir.

KÜRTLER'DE NEVRUZ

Birçok Kürt şair ve yazarın da eserlerinde yer alan Nevruz'u Kürtler 21, 22 ve 23 Mart'ta kutlarlar. Bu bayram ile Kürtler çoğunlukla şehir dışındaki bölgelerde ve açık alanlarda bir araya gelir ve gelmekte olan ilkbaharı kutlarlar. Kadınlar rengarenk elbiseler giyerler ve başlarına pullarla süslenmiş ışıltılı örtüler örterler. Topluluk büyük bir ateş yakar ve bu ateşin etrafında dans ederek ya da üstünden atlayarak büyük bir coşkuyla bu bayramı kutlarlar.

Kürt yazar Musa Anter'e göre Nevruz aslında Kürtlerde ilk başlarda 31 Ağustosta kutlanıyordu ancak daha sonra Arap Takviminin kabul edilmesiyle bu kutlamalar Mart ayına kaymıştır.

"Nevruz kutlu olsun" Kürt dillerinde böyle söylenir: Kurmanci: Newroz pîroz be!, Zazaca: Newroz pîroz bo, ve Sorani: Newroztan pîroz bêt.

Kürtlerin İlginç Nevruz efsanesi: Demirci Kawa Efsanesi

Kürtlerde nevruzun Demirci Kawa Efsanesi'ne dayandığına inanılır. Fars mitolojisindeki Kawa efsanesinin Kürt versiyonuna göre, günümüzden 2500 yıl öncesinde Zuhak (Bazı kaynaklara göre Dehak)adında Asurlu çok ama çok zalim bir kralın altında yaşayan Kawa adında bir demirci vardı. Bu kral tam bir canavardı ve efsaneye göre her iki omuzunda da birer yılan bulunuyordu. Her yıl bu iki yılanı beslemek için Kürtlerden iki genci sarayına kurban olarak getirtip aşçılarına bu iki çocuğu öldürtüp beyinlerini yılanlarına yemek olarak verdiriyordu. Aynı zamanda bu canavar kral ilkbaharın gelmesini de engelliyordu.

En sonunda bu zulümden bıkan ve bir şeyler yapmak isteyen Armayel ve Garmayel adlı iki kişi kralın sarayına mutfağa aşçı olarak girmeyi başarırlar ve Kralın yılanlarını beslemek için beyinleri alınarak öldürülen çocuklardan sadece birini öldürüp diğerinin gizlice saraydan kaçmasına yardımcı olurlar.

Böylece ellerindeki bir insan beyni ile kestikleri bir koyunun beynini karıştırarak yılanlara vererek her yıl bir çocuğun kurtulmasını sağlamış olurlar. İşte bu kaçan kişilerin Kürtlerin ataları olduğuna inanılır ve bu kaçan çocuklar Kawa adlı demirci tarafından gizlice eğitilerek bir ordu haline getirilirler. Böylece Kawa'nın liderliğindeki bu ordu bir 20 Mart günü zalim kralın sarayına yürüyüşe geçer ve Kawa kralı çekiç darbeleri ile öldürmeyi başarır. Kawa etraftaki tüm tepelerde ateşler yakar ve yanındakilerle birlikte bu zaferi kutlarlar. Böylece Kürt halkı zalim kraldan kurtulmuş olur ve ertesi gün ilkbahar gelmiş olur.

TÜRKLER'DE NEVRUZ

Türklerin (Göktürklerin) Ergenekon'dan demirden dağı eritip çıkmalarını, baharın gelişini, doğanın uyanışını temsil eder. Doğu Türkistan'dan Balkanlara kadar tüm Türk kavimleri ve toplulukları tarafından, MÖ 8. yüzyıldan günümüze kadar her yıl 21 Mart'ta kutlanır.

Türkiye'de bir gelenek, Türk Cumhuriyetleri'nde ise resmî bayram olarak kutlanırken, 1995 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından Bayram olarak kabul edilen bir gün haline gelmiştir.

Türk Takvimi'nde bir gün 12 bölüme ayrılır, her bölüme Çağ adı verilirdi. Bir çağ iki saat, dolayısıyla bir gün de 24 saattir. Her bir çağ ise sekiz Keh ten ibarettir. Yılbaşı olarak gece-gündüz eşitliğinin yaşandığı 21 Mart, Nevruz günü olarak kutlanır. Bu güne ve yeni yılın başladığı an'a Yılgayak denir.

Oniki Hayvanlı Takvim ve Melikşah'ın Celali Takvimi'nde yılbaşı olarak belirlenen 21 mart, Divânu Lügati't-Türk'te de ilkbaharın gelişi olarak belirtilir. Türk edebiyatı ve musikisine de Nevruz; Nevruz-ı Asl, Nevruz-ı Arap, Nevruz-ı Bayati, Nevruz-ı Hicaz, Nevruz-ı Acem ve Nevruz-ı Seba olarak girmiştir. Tarihte pek çok devlet tarafından bayram ve gelenek olarak kutlanmıştır. Bunların başında Anadolu beylikleri, Eski Mısır, İran, Safavi, Sasani, Moğollar, Selçuklu ve Osmanlı gelir.

Selçuklu ve Osmanlı'da millî bayram olarak kutlanan Nevruz, Nevruziye adlı şiirlere ve şenliklerle ziyafet verilerek kutlanırdı. Özel olarak hazırlanan Nevruziye adlı macun Osmanlı döneminden kalan bir kültür olarak bu gün hâlâ Manisa'da 21 Mart'ta Mesir macunu şenlikleri yapılmaktadır. Alevi ve Bektaşiler arasında da kimi yorelerde eski takvime atfen Mart Dokuzu adi verilerek kutlanan Nevruz'da özel ayinler yapılırdı, yine Zerdüştler ve Yezidiler'de 21 Mart'ı bayram olarak kabul etmişlerdir.

NEVRUZ BAYRAMI MESAJLARI! 2019

-Baharın gelişini simgeleyen, doğanın uyanışını gösteren ve sıcaklığın toprakla buluşmaya başladığına işaret eden Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

-Nevruz, huzur içinde, kardeşçe ve şenliklerle kutlanması gereken, tüm insanlık için sevgi, barış ve kardeşlik gibi değerlerin önemini hatırlatan bir bayramdır. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

-Bereketin, beklentilerin, huzurun ve mutluluğun başlangıcı olan Nevruz Bayramınız kutlu olsun.

-Baharla birlikte doğada yaşanan hareketlilik, ortaya çıkan renk şöleni, bir bütünü oluşturan farklılıkların gözler önüne serdiği manzara, doğayla insan bütünleşmesini, çeşitliliklerin toplumsal hayata kattığı zenginliği de temsil etmektedir. Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

-Nevruz, içerdiği güçlü anlamlarla, yeni bir uyanışa, barışa, dostluğa, birlik ve beraberliğe yapılan bir çağrıdır.Nevruz Bayramınız Kutlu olsun.

-Nevruz kış uykusuna yatan doğanın uyanışı, doğanın dirilişi ve baharın müjdeleyicisidir. Nevruz Bayramınız Kutlu Olsun.

-Doğanın ölü dokusu nevruzla birlikte can bulur. Baharın müjdeleyicisi olan Nevruz Bayramınız Kutlu Olsun.

Nevruz türküsü

Azerbaycanda çeşitli Novruz oyunlarından biri çocukların yumurta dövüştürmesi ve renkli yumurta boyaması.
Navrez türküsünün çeşitli söyleniş biçimleri mevcuttur. Bir örnek:

Keldı baar nur saçıp,
Navrez kokuy mor açıp,
Eşerdi çöller, dağlar,
Azan navrezim mubarek.

Navrez keldı, korunuz,
Navrez akkın beriniz.
Cennet olsun cerınız,
Azan navrezım mubarek.

Keldı baar, turunız,
Bu navreze bakınız.
Koterilsin başınız,
Azan navrezım mubarek.
 
Uyun artı bagça,
Aktar-toktar bokça.
Balalarga beş (yımırta) akça,
Azan navrezım mubarek.

Çıktı çolge batır Ali,
Zilfi kara dülüdüli.
Ol tanrının arslanı,
Azan navrezım mubarek.

 

 

Bu haber toplam 109 defa okunmuştur

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.